Του Γιώργου Καρανάσιου
Από τα μέσα Μαρτίου, στα παιδικά μας χρόνια, τελείωνε μια προετοιμασία αναζήτησης υλικών για το έθιμο των φωτιών την 25η Μαρτίου που είχε όμως αρχίσει μήνες πριν.....
Δεν ήταν μόνο παιχνίδι, ήταν μια μικρή τελετουργία, μια μυστική διαδικασία που έδινε νόημα στις μέρες μας και μας έκανε να νιώθουμε πως γινόμαστε κομμάτι της ιστορίας μας μ' αυτά που είχαμε ακούσει από τις αφηγήσεις των παππούδων μας.
Κλωνάρια, κλαδιά από έλατα, κέδρα, πουρνάρια, παλιά λάστιχα, σόλες φθαρμένων παπουτσιών και κάθε άχρηστο πια αντικείμενο που μπορούσε να καεί με δυνατή φλόγα συγκεντρώνονταν και στοιβάζονταν με κάποια μυστικότητα και ενθουσιασμό, σε ψηλά σημεία των χωριών μας.
Το άναμμα της φωτιάς την 25η Μαρτίου δεν ήταν απλώς ένα έθιμο. Ήταν μια φλόγα που ερχόταν από το παρελθόν και συνέχιζε να ταξιδεύει στον χρόνο.
Θύμιζε τις φρυκτωρίες των προγόνων μας, τα σήματα φωτιάς που περνούσαν από βουνοκορφή σε βουνοκορφή, μεταφέροντας νέα νίκης, πρόσκληση σε μάχη, μηνύματα κινδύνου αλλά και χαρμόσυνα νέα.
Ήταν η γλώσσα επικοινωνίας της εποχής, ένα φως μέσα στο σκοτάδι με μηνύματα που ένωνε τόπους και ανθρώπους.
Στη Βαργιάνη των παιδικών μου χρόνων τα μεγαλύτερα παιδιά - έφηβοι πλέον, έκοβαν κλωνάρια από τα γύρω έλατα, πουρνάρια και όλοι μαζί, μικροί και μεγάλοι, τα στοιβάζαμε ψηλά στο Αλεποχώρι (Αλποχώρι).
Η φωτιά και ο πυκνός καπνός έπρεπε να διακρίνονται από μακριά, ώστε όποιος που αντίκριζε τις φλόγες να θυμάται πως η Επανάσταση δεν ήταν μια μακρινή ιστορία.
Στα ίδια αυτά μέρη και στα υψώματα, λημέρια των Κλεφτών - Αρματωλών είχε ανάψει πολλές φορές.
Τα γεγονότα ζούσαν μέσα μας στη φαντασία μας, περνώντας από γενιά σε γενιά, κάθε φλόγα, κάθε μικρή σπίθα είχε κάτι από μυσταγωγία, κάτι από τελετουργία μαζί με τη χαρά ως παιδιά του θεάματος της φωτιάς.
Ήταν ένα παιχνίδι που μας έκανε να νιώθουμε ενωμένοι και σημαντικοί μέσα από αυτό που κάναμε.
Στα Καστέλλια ο δεύτερος σταθμός των παιδικών μου χρόνων, η εμπειρία είχε διαφορετικό χαρακτήρα.
Η προετοιμασία βασιζόταν μήνες πριν στο μάζεμα παλιών λάστιχων αυτοκινήτων, όσο μεγαλύτερα, τόσο πιο ψηλές οι φλόγες, φθαρμένα και χαλασμένα παπούτσια και κάθε υλικού που μπορούσε να καεί με δυνατή φλόγα και διάρκεια για να φωτίσει τη νύχτα.
Η διαδικασία είχε τη μορφή παιχνιδιού αλλά και της στρατηγικής μαζί: ομάδες περιπολούσαν για να συγκεντρώσουν τα καλύτερα υλικά, ενώ άλλες επιχειρούσαν «επιδρομές» για να τα αρπάξουν και να ανάψουν τις δικές τους μεγαλύτερες φωτιές.
Ήταν μικρές μάχες, γεμάτες γέλιο και ενθουσιασμό, που ξυπνούσαν μέσα μας το πνεύμα της συλλογικής προσπάθειας και της παιδικής δημιουργικότητας.
Οι φωτιές των "Πιπεργιωτών", του "δώθε μαχαλά", ανάβονταν ψηλά, στο Λιβάδι των Καστελλίων, στη θέση Μπαρούκα του Αγίου Γεωργίου, για να φαίνονται από μακριά στο οροπέδιο.
Τη νύχτα της 25ης Μαρτίου, όταν όλα ήταν έτοιμα, το θέαμα ήταν μαγικό: οι φλόγες υψώνονταν από τις στοίβες των υλικών και έμοιαζαν σαν σκορπισμένα αστέρια που είχαν κατέβει στη γη.
Κάπως έτσι, κάποτε, επικοινωνούσαν και οι πρόγονοί μας, με κίνδυνο της ζωής τους, από τα απέναντι βουνά — τον Παρνασσό, τη Γκιώνα, την Οίτη και τον Καλλίδρομο — στέλνοντας το μήνυμα της μεγάλης εξέγερσης και των μαχών που επακολούθησαν.
Η νύχτα γέμιζε φως, φωνές, καπνούς, μυρωδιές καμμένων, μαυρισμένα πρόσωπα και σκιές.
Το βλέμμα ταξίδευε μακριά στη φλόγα των προγόνων μας, στις σπίθες της ελευθερίας που δεν έσβησαν ποτέ στα χρόνια της σκλαβιάς.
Στο βιβλίο μου, «Ο Δωρικός Διάδρομος και τα Ιστορικά Στενά Γραβιάς – Άμπλιανης», αναλύεται η ιστορική σημασία αυτών των φωτεινών σημάτων: από τις φρυκτωρίες της Τροίας, τις γύρω βίγλες των βουνών, έως την Επανάσταση του 1821, όταν οι φωτιές στα βουνά έγιναν σύμβολα αγώνα, ελπίδας και κοινότητας.
Η φωτιά δεν ήταν μόνο μέσο επικοινωνίας, ήταν σύμβολο ψυχής και θέλησης ενός λαού να ελευθερωθεί.
Σήμερα, το έθιμο δεν αναβιώνει στην περιοχή μας, έσβησε μαζί με άλλα.
Μένει όμως ως ανάμνηση: μια εικόνα που επιστρέφει, μια μυρωδιά καμένου ξύλου και λάστιχων μαζί, ένα φως που φαινόταν από μακριά και η ανυπομονησία των παιδικών χρόνων.
Και όμως, ακόμη και ως ανάμνηση, η φλόγα κρατά ζωντανή την ιστορική μας μνήμη.
Μας θυμίζει ότι η ελευθερία ταξιδεύει από γενιά σε γενιά, ότι η συλλογικότητα, η δημιουργικότητα και η φαντασία μπορούν να γίνουν μικρές φωτιές που φωτίζουν τη νύχτα και τις καρδιές.
Η φωτιά της 25ης Μαρτίου είναι και σήμερα μήνυμα προς το παρόν και το μέλλον.
Υπενθύμιση ότι η ιστορία δεν ζει μόνο στα βιβλία, στις επετείους και στα έθιμα, ζει στις καρδιές όσων τη θυμούνται, τη τιμούν και τη μεταφέρουν.
Κάθε σπίθα που ανάβει, κάθε φλόγα που χορεύει στον άνεμο, μας συνδέει με τις γενιές που προηγήθηκαν και μας θυμίζει πως, όσο κι αν αλλάζουν οι καιροί, το φως της ιστορίας και της ελευθερίας συνεχίζει να ταξιδεύει από τη φρυκτωρία της Τροίας μέχρι τις παιδικές μας νύχτες στα αγνάντια της Βαργιανης και των Καστελλίων.
🔻 Υ.Γ. Από το νέο βιβλίο μου, «Ο Δωρικός Διάδρομος και τα Ιστορικά Στενά Γραβιάς – Άμπλιανης»:
Η φρυκτωρία, δηλαδή η μετάδοση σημάτων με φωτιά, ήταν η γλώσσα του φωτός. Ο φρυκτός ο αναμμένος πυρσός δεν ήταν απλώς φως, αλλά μήνυμα. Από κορυφή σε κορυφή, η φλόγα ταξίδευε μεταφέροντας είδηση, προειδοποίηση, ελπίδα.
Από τα χρόνια της Τροίας έως την Επανάσταση του 1821, οι φωτιές αποτέλεσαν βασικό μέσο επικοινωνίας. Πύργοι και βίγλες, καπνοί την ημέρα και φλόγες τη νύχτα, συνέδεαν μακρινούς τόπους και ανθρώπους που δεν έβλεπαν ο ένας τον άλλον, αλλά κατανοούσαν το ίδιο σήμα.
Στον Αγώνα, η φωτιά δεν ήταν μόνο πρακτικό μέσο, ήταν σημάδι ζωής και συντονισμού, μια σιωπηλή συμφωνία ότι κανείς δεν ήταν μόνος.
Ήταν, με τον τρόπο της, η φωνή της εποχής τα «ραδιοσήματα» και οι «δορυφόροι» εκείνων των χρόνων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων του Πολύδροσος Παρνασσού.
Το περιεχόμενο (κείμενο & φωτογραφίες) προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα. Κάθε αναδημοσίευση ή χρήση χωρίς άδεια απαγορεύεται. ΠΟΛΥΔΡΟΣΟΣ ΠΑΡΝΑΣΣΟΥ
Διατηρήστε τα σχόλιά σας ευγενικά, πολιτισμένα και ουσιώδη. Σχόλια με υβριστικό περιεχόμενο ή προσβολές θα διαγράφονται.
Παρακαλούμε, διαβάστε την Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων πριν σχολιάσετε. Να αποφεύγετε να γράφετε ανώνυμα. Όλα τα σχόλια πρέπει να εγκριθούν πριν δημοσιευθούν.