ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ 22-04-2026
Τη δύσκολη περίοδο της Κατοχής και στη διάσωση των αρχαίων ευρημάτων του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου Αθήνας απ’ τη λεηλασία των Ναζί συνέβαλε τα μέγιστα ο Χρήστος Καρούζος.....
Εκδήλωση τιμής στη μνήμη του με\γάλου αυτού Αμφισσέα αρχαιολόγου και ακαδημαϊκού, διοργανώνεται από το Σύλλογο Απανταχού Αμφισσέων και το Ίδρυμα Λεντάκη την Τετάρτη 22 Απριλίου στο χώρο του Ιδρύματος, Αγίων Ασωμάτων 47, Αθήνα, ώρα 18.30. Θα μιλήσουν για τον Χ. Καρούζο η Επίτιμη Έφορος Αρχαιοτήτων κ, Ροζίνα Κολώνια, ο Δικηγόρος Δημ. Σ. Κρεμεζής κι ο εκπαιδευτικός Δ. Παλούκης.
Θα
συντονίσει ο Γιάννης Κολιαβάς και χαιρετισμούς θα απευθύνουν ο Μπάμπης Καρέλης
(πρόεδρος Συλλόγου Απανταχού Αμφισσέων)
και η Έφη Λεντάκη (πρόεδρος του Ιδρύματος).
Τελικά ο μεγάλος αυτός Έλληνας αρχαιολόγος ήταν Αμφισσεύς η Σουβαλιώτης κατά άλλη έγκαιρη πηγή και σχετική βιβλιογραφία?
ΑπάντησηΔιαγραφήkatikosdim@gmail.com
ΔιαγραφήΟ Αρχαιολόγος και Ακαδημαϊκός Χρήστος Καρούζος ήταν Σουβαλιώτης. (Έτος γεννήσεως 1900 Α/Α 523 / 1900 Μητρώου Αρρένων Σουβάλας). Πατέρας του ήταν ο Ιατρός Γιάννης Καρούζος του Ευθυμίου (1876-1913) και μητέρα του η Βιολέτα Κολομπόση από την Άμφισσα. Ο πατέρας του Γιάννης Καρούζος ασκούσε το λειτούργημα του Ιατρού στη Σουβάλα μαζί με τον αδελφό του Αργύριο Καρούζο του Ευθυμίου (1875-1943) που ήταν και αυτός Ιατρός. Με την κήρυξη των Βαλκανικών Πολέμων 1912-1913 ο πατέρας του Χρήστου επιστρατεύτηκε ως Υπίατρος του Ελληνικού Στρατού και έπεσε μαχόμενος στη μάχη Κιλκίς -Λαχανά στις 19-6-1913. Μετά τον ηρωικό θάνατο του Υπίατρου Γιάννη Καρούζου, η χήρα μητέρα του Βιολέτα Κολομπόση, πήρε τον μοναχογιό της Χρήστο και μετακόμισε στην Άμφισσα. Με τη γενναία συμβολή του Θείου του Αργύρη, ο Χρήστος τελείωσε το Γυμνάσιο στην Άμφισσα και στη συνέχεια σπούδασε αρχαιολογία στα Πανεπιστήμια Αθηνών και Μονάχου. Εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αθήνα, (Αλωπεκής 54) και δεν ξαναγύρισε στην Άμφισσα. Μέχρι και το θάνατο του θείου του Αργύρη (1943) επισκεπτόταν τη Σουβάλα. Ιδίως κατά τη διάρκεια των ανασκαφών που διενήργησε στο Ιερό της Δήμητρας κατά τα έτη 1928-1934 διέμενε στο Μέγαρο Καρούζου που στέκεται περήφανο και αγέρωχο μέχρι σήμερα απέναντι από το Δημαρχείο.
Χρήστος Καρούζος : Εκδήλωση μνήμης
ΑπάντησηΔιαγραφήΦίλτατοι Σουβαλιώτες,
Ονομάζομαι Δημήτρης Σπ. Κρεμεζής και είμαι ο τελευταίος επιζών εξ αίματος
στενός συγγενής του αείμνηστου αρχαιολόγου και ακαδημαϊκού Χρήστου Ι.
Καρούζου. Είχα την τύχη να τον γνωρίσω καλά. Είμαι γιός της αδερφής του
Παναγούλας Καρούζου – Κρεμεζή. Ενημερώθηκα για ανάρτηση (24.4.2026)
από το mail katikosdim@gmail.com, υποθέτω του κου Δημ. Κατοίκου, ως
απάντηση σε ερώτημα, αν ο Χρ. Κ. ήταν Αμφισσέας ή Σουβαλιώτης. Δεν
γνωρίζω τον κο Κατοίκο και δεν ξέρω από πού αντλεί τις πληροφορίες που (με
σιγουριά !) παραθέτει. Είμαι υποχρεωμένος να παρέμβω, επειδή δεν πρέπει
να κυκλοφο-ρούν - και ενδεχομένως να αναπαράγονται- αυτές οι
πληροφορίες για τον Χρ. Κ.
Δεν γνωρίζω, αλλά και δεν θα αμφισβητήσω, τα περί εγγραφής του Χρ. Κ. στο
Δημοτολόγιο της Σουβάλας. Αυτό όμως δεν είναι τεκμήριο για τον τόπο
γεννήσεως. Πολλοί γονείς εγγράφουν τα παιδιά σε Δημοτολόγιο άλλου τόπου
από αυτόν της γεννήσεως για λόγους συναισθηματικούς, οικογενειακούς ή
άλλους.
Ο πατέρας του Χρ. Κ., γιατρός Ιωάννης Καρούζος, είχε γεννηθεί στην
Σουβάλα, αλλά ήταν εγκατεστημένος, εργαζόταν και ζούσε στην Άμφισσα με
την οικογένειά του. Σύζυγός του με καταγωγή από τους Δελφούς ήταν η
Βιολέττα το γένος Στασινού και όχι Κολομπόση. Η οικογένεια Ι. Καρούζου είχε
3 παιδιά (Χρήστο, Παναγούλα, Θανάση) και κατοικούσε σε οικία (σήμερα
σωζόμενη και ιδιοκτησίας Παν. Γάτου) πολύ κοντά στον μητροπολιτικό ναό της
Άμφισσας, όπου ιερουργού-σε για δεκαετίες ο πεθερός του Ι. Καρούζου ,
αρχιμανδρίτης παπα- Χριστόδουλος Στασινός , που συγκατοικούσε με την
οικογένεια. Στο εκεί μνημείο για τους πεσόντες στους βαλκανικούς πολέμους
Αμφισσείς, δεύτερος αναφέρεται ο Ι. Καρούζος.
Όπως γνωρίζω από την μητέρα μου, ο Χρ. Κ. γεννήθηκε στην Άμφισσα (το
1900) , όπως και τα αδέρφια του (1902, 1904), όπου και πήγαν σχολείο.
Σώζεται το τελευταίο γράμμα του Ι. Καρούζου, γραμμένο μόνο λίγες μέρες
πριν σκοτωθεί, απευθυνόμενο στον Χρ. Κ., στην διεύθυνσή τους στην
Άμφισσα. Μετά τον θάνατο του Ι. Καρούζου - ο Χρ. Κ. ήταν τότε 13 ετών- η
οικογένειά του παρέμεινε στην Άμφισσα. Όταν ο Χρ. Κ. (σε ηλικία μόλις 16
ετών) τέλειωσε το εκεί ιστορικό Γιάγτζειο Γυμνάσιο, ολόκληρη η οικογένεια (και
ο παπα -Χριστόδουλος) μετακόμισε στην Αθήνα και εγκαταστάθηκε στην οδό
Μαυρομιχάλη και ο Χρ. Κ. γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο......Συνεχίζεται
Αθήνα, 29.4.26 Με αγάπη για τη
Σουβάλα
Δημήτρης
Κρεμεζής
Δεν χρειάσθηκε « η γενναία συμβολή» του αείμνηστου Αργύρη Καρούζου για
ΑπάντησηΔιαγραφήτις σπουδές του Χρ. Κ. Εκτός των οικογενειακών πόρων, ο ίδιος ο Χρ. Κ. ως
πρωτοετής φοιτητής διαγωνίσθηκε και κέρδισε υποτροφία, ενώ πριν ακόμη
αποφοιτήσει, εργαζόταν στην Αρχαιολογική Υπηρεσία και το 1925 διορίσθηκε
έφορος αρχαιοτήτων. Με εκπαιδευτική άδεια πραγματοποίησε το διάστημα
1928-1930 ανώτερες σπουδές στο Μόναχο και στο Βερολίνο. Στο μεταξύ τα
αδέρφια του συνέχισαν τις γυμνασιακές τους σπουδές και μετά ο μικρότερος
Θανάσης σπούδασε και έγινε γιατρός. Χαρακτηριστικό οικονομικής
αυτάρκειας ήταν και το ότι η αδερφή του Παναγούλα έκανε τις γυμνασιακές
σπουδές της σε ιστορικό ιδιωτικό εκπαιδευτήριο στην Αθήνα.
Δεν καταλαβαίνω, από που προκύπτει ο ισχυρισμός ότι ο Χρ. Κ. « δεν
ξαναγύρισε στην Αμφισσα». Βέβαιο είναι ότι ολόκληρη η οικογένεια
παραθέριζε κάθε χρονιά στη Σουβάλα και στους Δελφούς (και στα Καλάνια),
μοιράζοντας τον χρόνο των θερινών μηνών. Οι σχέσεις με τον Αργύρη
Καρούζο ήταν ιδιαίτερα θερμές, όλοι τον αγαπούσαν και τον σεβόντουσαν, στο
σπίτι του έμεναν, όταν βρίσκονταν στη Σουβάλα. Βεβαίως ο Χρ. Κ.
επισκεπτόταν τακτικά και τους Δελφούς και την κοντινή τους Άμφισσα και την
Σουβάλα. Ετυχε να βρίσκεται εκεί, ενώ υπηρετούσε ως έφορος αρχαιοτήτων
στη Θήβα, όταν έγινε η τυχαία ανακάλυψη ιχνών του ιερού της Δήμητρας και,
φυσικά, έσπευσε. Πραγματοποίησε ανασκαφή και ασχολήθηκε συστηματικά,
όχι όμως ολόκληρο το διάστημα 1928-1934, αφού την διετία 1928-1930
βρισκόταν στο εξωτερικό και ακολούθησαν τοποθετήσεις και μεταθέσεις του
ανά την Ελλάδα. Εκανε ακόμη μια προσπάθεια περί το 1934, ανολοκλήρωτη.
Ο Χρ. Κ. στην Αθήνα αρχικά κατοίκησε με την οικογένεια του στην οδό
Μαυρομιχάλη. Επιστρέφοντας από το εξωτερικό και μετά τις μεταθέσεις του,
πολύ αργότερα – έγγαμος πιά- εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και κατοίκησε
πολλά χρόνια στην οδό Αλωπεκής. Λίγο πριν φύγει οριστικά (30.3.1967) ο Χρ.
Κ. , το ζεύγος Καρούζου είχε μετακομίσει στην οδό Δεινοκράτους αρ. 73-75.
Να προσθέσω και ότι ο αείμνηστος Αργύρης Καρούζος δεν πέθανε το 1943,
όπως αναφέρει ο κος Κατοίκος. Υπάρχει επιστολή του με ημερομηνία
4.3.1944 προς τον πατέρα μου Σπύρο Κρεμεζή. Επομένως ο τραγικός
θάνατος του τοποθετείται με βεβαιότητα μετά την ημερομηνία αυτή.
Χρειάσθηκε να μακρυγορήσω. Θέλω να ελπίζω ότι ο κος Κατοίκος, καλόπιστα,
θα αναθεωρήσει τις απόψεις του. Προσθέτω ότι, κατά την προσωπική μου
άποψη, σημαντικό είναι το ποιος ήταν ο Χρ. Κ. και το έργο του και όχι το που
γεννήθηκε.Είναι ανάξιο του Χρ. Καρούζου να διεκδικείται με τοπικιστικό
φανατισμό η τιμή του τόπου γέννησης, γεγονός που μπορεί να είναι εντελώς
τυχαίο. Άλλη τιμή πρέπει και στον Χρ. Κ. και στην αναμφισβήτητη σχέση του
ειδικά με την Σουβάλα. Π.χ. η προστασία, η ανάδειξη και αποκατάσταση του
ιερού της Δήμητρας που θα τιμούσε συνδυαστικά Σουβάλα και Χρ. Κ.
Αθήνα, 29.4.26 Με αγάπη για τη
Σουβάλα
Δημήτρης
Κρεμεζής