Στη Σουβάλα, την σημερινή Πολύδροσο Παρνασσίδος, άνθισε για περισσότερο από έναν αιώνα μια ξεχωριστή κοινωνική και επαγγελματική ομάδα: οι «μαχαιράδες». Τεχνίτες της φωτιάς και του σιδήρου, που συνέδεσαν το όνομά τους με την τοπική ιστορία, την Επανάσταση και τη λαϊκή μεταλλοτεχνία της Ρούμελης......
Όπως προκύπτει από τον εκλογικό κατάλογο του Δήμου Δωριέων του 1874, δηλώνουν ως μαχαιράδες στη Σουβάλα
ο Κώστας Μαστροκώστας (36 ετών),
ο Φώτης Σταματίου (38 ετών)
και ο Λουκάς Τοπάλης (26 ετών).
Τα ίδια επώνυμα συναντώνται και στις επόμενες γενιές, μέχρι περίπου το 1970, ως κατιόντες της ίδιας τέχνης, συγκροτώντας μια διακριτή κοινωνική ομάδα που διέσωσε —έστω φθίνουσα— την παράδοση της Σουβαλιώτικης μαχαιροποιΐας.
Η τέχνη τους δεν περιοριζόταν στην κατασκευή γεωργικών εργαλείων. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας και ιδίως κατά την Επανάσταση, η ανάγκη οπλισμού και συντήρησης των πολεμικών σωμάτων ανέδειξε τη σημασία τους. Μαχαίρια, γιαταγάνια και λάμες, άλλοτε απλά και άλλοτε περίτεχνα διακοσμημένα με την τεχνική του «σαβατιού», αποτελούν σήμερα πολύτιμα τεκμήρια λαϊκής μεταλλοτεχνίας.
Το «σαβάτι» —κράμα αργύρου με άλλα μέταλλα— χρησιμοποιούνταν για διακοσμήσεις όπλων και αντικειμένων υψηλού κύρους. Τα σωζόμενα δείγματα φέρουν συχνά χαράξεις με ονόματα και χρονολογίες, μερικές φορές ανορθόγραφες ή λανθασμένες, αποκαλύπτοντας τον αυθόρμητο λαϊκό χαρακτήρα των δημιουργών τους. Παρά την τεχνική απλότητα, τα έργα αυτά διακρίνονται για τη δύναμη της έκφρασης και την ιστορική τους φόρτιση.
Η Σουβαλιώτικη μαχαιροποιΐα άρχισε να φθίνει σταδιακά, καθώς οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες μεταβλήθηκαν και οι λόγοι ύπαρξής της εξέλιπαν. Ωστόσο, η μνήμη των μαχαιράδων παραμένει ζωντανή ως κομμάτι της τοπικής ταυτότητας και της λαϊκής βιοτεχνικής παράδοσης του Παρνασσού.
Π. Γ. Δημάκης
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων του Πολύδροσος Παρνασσού.
Το περιεχόμενο (κείμενο & φωτογραφίες) προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα. Κάθε αναδημοσίευση ή χρήση χωρίς άδεια απαγορεύεται. ΠΟΛΥΔΡΟΣΟΣ ΠΑΡΝΑΣΣΟΥ
Διατηρήστε τα σχόλιά σας ευγενικά, πολιτισμένα και ουσιώδη. Σχόλια με υβριστικό περιεχόμενο ή προσβολές θα διαγράφονται.
Παρακαλούμε, διαβάστε την Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων πριν σχολιάσετε. Να αποφεύγετε να γράφετε ανώνυμα. Όλα τα σχόλια πρέπει να εγκριθούν πριν δημοσιευθούν.