Οι ξωτάρηδες του Παρνασσού έγιναν πια ανάμνηση

Υπήρξε μια εποχή που ο Παρνασσός έσφυζε από ζωή. Κάθε άνοιξη, από τα μέσα του Μαΐου, αμέτρητα κοπάδια ανέβαιναν στις καταπράσινες πλαγιές του βουνού, μετατρέποντας το ορεινό τοπίο σε ένα ζωντανό κέντρο της παραδοσιακής κτηνοτροφίας. ....

Κτηνοτρόφοι από την Πολύδροσο, την Αγόριανη, την Αμφίκλεια, τα Καστέλλια, τη Γραβιά, την Παύλιανη, τη Δαύλεια, το Στείρι, τη Δεσφίνα, το Κυριάκι, το Δίστομο, ακόμη και από πιο μακρινές περιοχές, ανηφόριζαν προς τα θερινά βοσκοτόπια, συνεχίζοντας μια παράδοση που χανόταν στα βάθη των αιώνων.

Ο Παρνασσός πρόσφερε τότε άφθονη βοσκή, καθαρά νερά και τις ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη της κτηνοτροφίας. Τα τυριά, οι φορμαγέλες, το γάλα και το κρέας αποτελούσαν βασικά προϊόντα της τοπικής οικονομίας, ενώ τα μαντριά, οι στάνες και τα «καρκάρια», όπου ωρίμαζαν τα τυριά, έδιναν ζωή σε κάθε γωνιά του βουνού.

Σήμερα η εικόνα είναι διαφορετική. Η ανακήρυξη του Παρνασσού ως Εθνικού Δρυμού επέβαλε αναγκαίους κανόνες προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος, όμως παράλληλα άλλαξαν οι δυνατότητες αξιοποίησης πολλών βοσκοτόπων. Την ίδια ώρα, η αστική ανάπτυξη, η εγκατάλειψη της υπαίθρου, η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού και η έλλειψη νέων ανθρώπων που θα συνεχίσουν το επάγγελμα οδήγησαν στη σταδιακή συρρίκνωση της κτηνοτροφίας.

Τα τελευταία χρόνια, οι δυσκολίες έχουν πολλαπλασιαστεί. Το αυξημένο κόστος των ζωοτροφών, των καυσίμων και της ενέργειας, οι χαμηλές τιμές παραγωγού, οι ζωονόσοι που πλήττουν κατά διαστήματα το ζωικό κεφάλαιο, η έντονη γραφειοκρατία και η αβεβαιότητα για το μέλλον αποθαρρύνουν πολλούς κτηνοτρόφους. Αρκετοί εγκαταλείπουν το επάγγελμα, ενώ οι νεότερες γενιές δύσκολα επιλέγουν να συνεχίσουν μια τόσο απαιτητική δραστηριότητα.

Έτσι, τα άλλοτε γεμάτα ζωή ορεινά λιβάδια έχουν σε μεγάλο βαθμό σιωπήσει. Τα λιγοστά κοπάδια που εξακολουθούν να ανεβαίνουν στον Παρνασσό κρατούν ζωντανή μια παράδοση αιώνων, όμως αποτελούν πλέον την εξαίρεση και όχι τον κανόνα.

Κι όμως, η κτηνοτροφία δεν είναι μόνο παραγωγή. Είναι κομμάτι της ιστορίας, της ταυτότητας και του πολιτισμού του τόπου. Είναι ο λόγος που γεννήθηκαν μοναδικά τοπικά προϊόντα, που διαμορφώθηκαν ορεινά μονοπάτια, πέτρινες στάνες και ένας ολόκληρος τρόπος ζωής, άρρηκτα συνδεδεμένος με τον Παρνασσό.

Το μεγάλο ζητούμενο σήμερα δεν είναι η επιστροφή σε μια εποχή που δεν μπορεί να αναβιώσει αυτούσια. Είναι η δημιουργία των προϋποθέσεων ώστε η σύγχρονη κτηνοτροφία να παραμείνει βιώσιμη. Με ουσιαστική στήριξη των παραγωγών, καλύτερες υποδομές, δίκαιες αποζημιώσεις, προστασία των παραδοσιακών προϊόντων και κίνητρα για την εγκατάσταση νέων ανθρώπων στο επάγγελμα, ο Παρνασσός μπορεί να συνεχίσει να φιλοξενεί την κτηνοτροφική δραστηριότητα που για αιώνες χαρακτήριζε το βουνό.

Κάθε φορά που κλείνει ένα ακόμη μαντρί, δεν χάνεται μόνο μια παραγωγική μονάδα. 

Χάνεται ένα κομμάτι της ιστορίας του Παρνασσού, της τοπικής οικονομίας και της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. 

Και αυτό είναι μια απώλεια που αφορά όλους μας.

 XM